Gebruikershulpmiddelen

Site-hulpmiddelen


schade

Schade

Met het openbaren van overheidsgegevens kan schade ontstaan. Schade kan betrekking hebben op economische of maatschappelijke belangen. Om schade te voorkomen bevat Artikel 10 Wet Openbaarheid van Bestuur (Wob) een aantal uitzonderingsgronden en beperkingen. De beslisboom van het RIVM behandelt stapsgewijs de uitzonderingsgronden die in Artikel 10 Wob staan. Rotterdam benoemt in haar beslisboom de schadegronden op hoofdlijnen. Vanwege de structurele opbouw wordt hier de opbouw van het RIVM aangehouden.

De Wob kent absolute en relatieve uitzonderingsgronden. Als bij absolute uitzonderingsgronden aan de beschreven kenmerken wordt voldaan, zoals het schaden van de staatsveiligheid, mag de data hoe dan ook niet worden geopenbaard. Bij relatieve uitzonderingsgronden wordt het al dan niet openbaren van gegevens afgewogen ten opzichte van andere belangen. Een voorbeeld is onevenredige bevoordeling of benadeling.

Een aanscherping van de Wob is gepland met het Wetsvoorstel Open Overheid (Woo). De Tweede Kamer heeft op 25 april 2016 dit voorstel goedgekeurd. Momenteel (april 2017) vindt de schriftelijk voorbereiding voor de Eerste Kamer plaats.1) De Woo is dus nog niet als wet in werking. De uitzonderingsgronden van Artikel 10 Wob en de beperkingsgronden van Artikel 11 Wob zijn grotendeels ongewijzigd opgenomen in Artikelen 5.1 en 5.2 Woo.2)

Absolute uitzonderingsgronden

De eerste vier stappen van de RIVM-beslisboom betreffen absolute uitzonderingsgronden en zijn gekoppeld aan Artikel 10 Wob, eerste lid, sub a-e. Het openbaren van gegevens kan een gevaar vormen voor de eenheid van de kroon, de veiligheid van de staat aantasten, de vertrouwelijke informatie prijsgeven of privacy aantasten.

De uitzonderingsgrond eenheid van de kroon, die direct betrekking heeft op het koningshuis, wordt zelden toegepast. De veiligheid van de staat wordt vooral geregeld in de Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten (WIV 2002). Vertrouwelijke informatie kan met een ander doel zijn verzameld en concurrenten een voordeel geven. Dit moet per geval worden bekeken. Zie hier voor meer informatie over privacy.

Relatieve uitzonderingsgronden

De overige beslisstappen zijn gebaseerd op relatieve uitzonderingsgronden, opgenomen in Artikel 10 tweede lid, Wob. Het betreft: belang van betrekkingen met andere Staten en/of internationale organisaties (meestal diplomatiek verkeer), economische en financiele belangen, strafrecht, inspectie, controle en toezicht en schending van het belang van derden (bijvoorbeeld als een bedrijf zaken doet met een vergelijkbare, zelf verzamelde dataset).

Casus Nationale WegenBestand

Rijkswaterstaat (onderdeel van het Ministerie van Infrastructuur en Milieu (IenM)) houdt en beheert het Nationale WegenBestand (NWB), een digitaal bestand waarin bijna alle wegen van Nederland zijn aangegeven. Falkplan-Andes is een onderneming in geografische kaarten, routeplanning en reisinformatie. Zij hebben hun digitale wegenbestand zelf opgebouwd uit verschillende publieke en professionele bronnen. Door de NWB als open data beschikbaar te stellen, krijgen concurrenten gratis de vergelijkbare informatie beschikbaar als de dataset die Falkplan zelf heeft opgebouwd. In 2008 besloot IenM om het NWB wel beschikbaar te stellen maar, op verzoek van Falkplan, hergebruik te beperken. In 2011 wijzigt IenM haar beleid: het laat Falkland weten dat ‘gezien een beoogde wijziging van het beleid … allerminst valt uit te sluiten dat op een toekomstig hergebruikverzoek inzake de NWB door de minister positief zal worden beslist.’ Toen IenM aanvragen om de NWB-data te hergebruiken honoreert, spant Falkplan een proces aan.3)

De rechter (het Hof Den Haag) stelt eerst vast dat de data onder de Wob valt: bestuurlijk, verzameld voor de publieke taak en berustend bij een Ministerie. Daarna stelt de rechter vast dat het NWB al openbaar is, zodat niet valt in te zien dat hergebruik niet zou mogen. Eigenlijk zegt dat de rechter daarmee dat openbare informatie– die niet onder intellectueel eigendom van derden valt –ook hergebruikt mag worden.

2)
Zie voor de belangrijkste wijzigingen: Pels Rijcken & Droogleever Fortuijn advocaten en notarissen, “Van de Wob naar de Woo”, https://www.pelsrijcken.nl/media/353926/van_de_wob_naar_de_woo.pdf]]
schade.txt · Laatst gewijzigd: 2017/04/02 23:01 door richard